Szopka neapolita\u0144ska<\/h2>\n
Scenografia tej szopki nie jest historyczn\u0105 rekonstrukcj\u0105 narodzin Jezusa. Nie jest ona usytuowana w Palestynie w roku 0, ale w Neapolu w XVIII wieku<\/strong> i przedstawia scenki z \u017cycia miasta lub alternatywnie krajobraz g\u00f3rski, kt\u00f3ry przywodzi na my\u015bl wiosk\u0119. Jej bohaterami s\u0105 postacie w XVIII-wiecznych ubraniach. O ile prawd\u0105 jest, i\u017c pocz\u0105tkowo szopka neapolita\u0144ska by\u0142a przywilejem rodzin szlacheckich, to pomimo tego jej tradycja od pocz\u0105tku czerpa\u0142a z wzorc\u00f3w i modeli ludowych.\u00a0 W\u0142a\u015bnie z tego powodu neapolita\u0144ska szopka bo\u017conarodzeniowa, czyli \u201ePresebbio\u201d,<\/em> \u0142\u0105czy w sobie duchowo\u015b\u0107 i realizm, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i profanacj\u0119, wystawiaj\u0105c spektakl pokornych, biednych, a nawet zdeformowanych postaci i w kt\u00f3rym nierzadko zwyk\u0142y ludzki komponent przewa\u017ca nad komponentem religijnym. Szopka neapolita\u0144ska sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch odr\u0119bnych cz\u0119\u015bci, Tajemnicy<\/strong> i R\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong>. Pierwsza jest reprezentowana przez chat\u0119, stajni\u0119 lub jaskini\u0119 w kt\u00f3rej narodzi\u0142 si\u0119 Jezus, a postacie kt\u00f3re j\u0105 zamieszkuj\u0105, to \u015awi\u0119ta Rodzina, w\u00f3\u0142, osio\u0142, anio\u0142y. Druga cz\u0119\u015b\u0107 jest bardzo r\u00f3\u017cnorodna i tworzy ona rozleg\u0142y \u015bwiat w kt\u00f3rym poruszaj\u0105 si\u0119 pasterze i rolnicy, sprzedawcy i Cyganie, handlarze ryb i hazardzi\u015bci. S\u0105 obecne karczmy, stragany, sklepy, zwierz\u0119ta, wozy, cz\u0119sto nawet sekcje dom\u00f3w, kuchnie, pokoje, kt\u00f3re ods\u0142aniaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y minutowego \u017cycia. Szopka neapolita\u0144ska posiada charakterystyczne dla siebie postacie z kt\u00f3rych ka\u017cda uosabia bardzo specyficzny symbol:<\/p>\n S\u0105 to tylko nieliczne z wielu innych.<\/p>\n Dwunastu sprzedawc\u00f3w \u017cywno\u015bci symbolizuje dwana\u015bcie miesi\u0119cy w roku: rze\u017anik reprezentuje stycze\u0144; sprzedawca ser\u00f3w – luty; ten, kt\u00f3ry sprzedaje kurczaki – marzec i tak dalej.<\/p>\n Co wi\u0119cej, miejsca neapolita\u0144skiej szopki posiadaj\u0105 znaczenie symboliczne: rzeka to up\u0142yw czasu i bariera mi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105, gospoda to grzech, studnia – \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy g\u00f3r\u0105 a do\u0142em, niebem a ziemi\u0105.<\/p>\n Jednym z bohater\u00f3w szopki piemonckiej jest Gelindo, szorstki i nieco przera\u017caj\u0105cy pasterz, ale dobry i hojny a\u017c do tego stopnia, \u017ce \u200b\u200bpostanowi\u0142 odda\u0107 swoj\u0105 chat\u0119 J\u00f3zefowi i Marii aby mogli tam znale\u017a\u0107 schronienie. Jest on pierwszym \u015bwiadkiem cudu Narodzenia i symbolem tego jak Jezus od urodzenia wola\u0142 objawia\u0107 si\u0119 prostym i pokornym ludziom. Gelindo jest zwykle przedstawiany w ubraniach typowych dla mieszka\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bci Monferrato,\u00a0 graj\u0105cy na dudach lub niosi\u0105cy owc\u0119 na ramionach. Czasami u jego boku jest tak\u017ce jego \u017cona Alinda, jego c\u00f3rka Aurelia i s\u0142uga Maffeo.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c szopka sycylijska<\/strong><\/a> ma swoje charakterystyczne postacie. Tradycja tworzenia szopki jest bardzo ceniona i szeroko rozpowszechniona na Sycylii. Pierwsza udokumentowana szopka pochodzi z 1494 roku z Termini Imerese ale przez d\u0142ugi czas przedstawianie Bo\u017cego Narodzenia pozostawa\u0142o przywilejem miejsc kultu a nast\u0119pnie rodzin szlacheckich kt\u00f3re lubi\u0142y ubogaca\u0107 sw\u00f3j dom tworz\u0105c prywatne o\u0142tarzyki. Scenografia odtworzona w starych sycylijskich szopkach to klasyczne ruiny i bukoliczne krajobrazy. Stolic\u0105 sycylijskiej sztuki tworzenia szopkek by\u0142o Trapani ale od 1700 roku r\u00f3wnie\u017c Caltagirone go\u015bci\u0142o wielu presti\u017cowych mistrz\u00f3w.<\/p>\n Dwie typowe postacie szopki sycylijskiej to Sbaundatu<\/strong> lub scantatu ra stidda<\/em> i Zu Innaru<\/strong> (wujek Gennaio lub Gennaietto<\/em>). Pierwszy to pasterz, kt\u00f3ry patrzy na gwiazd\u0119 Komet\u0119 z otwartymi ustami, pe\u0142ny zdumienia i zdziwienia i czasem wskazuje na ni\u0105 palcem. Drugi to stary, przezi\u0119biony pasterz, siedz\u0105cy przy rozpalonym ogniu, kt\u00f3rym si\u0119 ogrzewa i kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c proponuje J\u00f3zefowi i Marii ogrzanie ma\u0142ego Jezusa. Inn\u0105 powtarzaj\u0105c\u0105 si\u0119 postaci\u0105 jest Susi Pasturi<\/strong>, \u015bpi\u0105cy pasterz<\/strong><\/a> (susirisi<\/em> po sycylijsku oznacza obudzi\u0107 si\u0119).<\/p>\n Cesenatico szczyci si\u0119 bardzo szczeg\u00f3ln\u0105 szopk\u0105, nie tyle ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 wyj\u0105tkowych postaci ale dlatego, \u017ce jest w ca\u0142o\u015bci wykonana na historycznych \u0142odziach rybackich zacumowanych w kanale portowym. Wszystkie figury tej jedynej w swoim rodzaju szopce s\u0105 naturalnej wielko\u015bci, autorstwa lokalnych artyst\u00f3w i reprezentuj\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 rybak\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 \u015bwiadkami cudownego narodzenia Jezusa.<\/p>\n W szopce katalo\u0144skiej znajduje si\u0119 do\u015b\u0107 niezwyk\u0142a figura. Jest to ma\u0142y cz\u0142owieczek ubrany w typowy katalo\u0144ski kostium, z czapk\u0105 na g\u0142owie, kt\u00f3ry z opuszczonymi spodniami zdeterminowanie za\u0142atwia swoje potrzeby biologiczne. Jaki jest pow\u00f3d tego, \u017ce \u200b\u200bkatalo\u0144scy mi\u0142o\u015bnicy szopek umieszczaj\u0105 tak kontroweryjn\u0105 posta\u0107 w rekonstrukcji Bo\u017cego Narodzenia. Posta\u0107 ta nazywa si\u0119 Caganer<\/strong>, cacanero<\/em>. Pasterz, kt\u00f3ry si\u0119 wypr\u00f3\u017cnia jest dla Katalo\u0144czyk\u00f3w symbolem szcz\u0119\u015bcia i dobrobytu. Biada nie umie\u015bci\u0107 do w szopce! Przynios\u0142oby to pecha na ca\u0142y nadchodz\u0105cy rok.<\/p>\n A propos obecno\u015bci niezwyk\u0142ych postaci w szopce, w Peru<\/strong> s\u0105 postacie, o ile mo\u017cna je tak nazwa\u0107, kt\u00f3rych nie ma w \u017cadnym innym kraju na \u015bwiecie. Na przyk\u0142ad zamiast tradycyjnego wo\u0142u i os\u0142a, w chacie ze \u015awi\u0119t\u0105 Rodzin\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 owca i lama! W\u0142a\u015bnie to we\u0142niste zwierz\u0119 ogrzewa Dzieci\u0105tko zast\u0119puj\u0105c tradycyjnego os\u0142a. Peruwia\u0144skie szopki s\u0105 bardzo pi\u0119kne i kolorowe dzi\u0119ki postaciom ubranym w kolorowe, tradycyjne stroje. Bardzo cz\u0119sto szopka jest ustawiana wewn\u0105trz wydr\u0105\u017conej dyni, kt\u00f3ra jest nastepnie nacinana i malowana dekoracjami bo\u017conarodzeniowymi. Szopki s\u0105 r\u00f3wnie\u017c realizowane na ma\u0142ych kajakach. Alternatywnie, s\u0105 ustawione na zewn\u0105trz i ozdabiane sukulentami. Po\u0142udniowoameryka\u0144skie szopki cz\u0119sto \u0142\u0105cz\u0105 katolickie motywy z elementami poga\u0144skimi i folklorystycznymi.<\/p>\n W Brazylii<\/strong> szopka zosta\u0142a rozpowszechniona przez konkwistador\u00f3w i pocz\u0105tkowo by\u0142a budowana w stylu hiszpa\u0144skim lub portugalskim ale wkr\u00f3tce zosta\u0142a wzbogacona wp\u0142ywami tubylczymi i zape\u0142niona przez postacie mitologiczne, takie jak z\u0142y geniusz i bezg\u0142owy mu\u0142<\/em>. W Ekwadorze i Boliwii szopki ustawiono na kilku poziomach. Tak\u017ce tutaj motywy chrze\u015bcija\u0144skie i poga\u0144skie mieszaj\u0105 si\u0119 pokazuj\u0105c zar\u00f3wno Bo\u017ce Narodzenie jak i elementy lokalnych kult\u00f3w poga\u0144skich. W Paragwaju<\/strong> niewykonanie w domu szopki przynosi pecha tak wi\u0119c wszyscy j\u0105 tworz\u0105. Na wilgotnym stole k\u0142adzie si\u0119 ziarna ry\u017cu a gdy wykie\u0142kuj\u0105 tworzy si\u0119 z nich krajobraz dodaj\u0105c kamyczki, zwierz\u0119ta tworzy si\u0119 z waty i od\u0142amk\u00f3w kolorowego szk\u0142a. Wok\u00f3\u0142 s\u0105 uk\u0142adane arbuzy, melony, kwiaty kokosa i ananasy. W Meksyku<\/strong> figurki s\u0105 bia\u0142o-z\u0142ote, ozdobione bogatymi tradycyjnymi nakryciami g\u0142owy, kwiatami i szpilkami przedstawiaj\u0105cymi ciernie grzech\u00f3w.<\/p>\n Prowansalska szopka z pewno\u015bci\u0105 nie zachowuje tradycyjnego wzoru, jakiego mo\u017cna by oczekiwa\u0107 od sceny Bo\u017cego Narodzenia. Podobnie jak w szopce neapolita\u0144skiej czy sycylijskiej, imituje krajobrazy i formy architektoniczne typowe dla tego terytorium. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 staranno\u015bci\u0105 s\u0105 wykonywane figurki tzw. Santon\u00f3w. Syndicat National des Santonniers z siedzib\u0105 w Marsylii jest organem przedstawicielskim, kt\u00f3ry zrzesza i chroni producent\u00f3w prowansalskich figurek szopek – Santonniers.<\/p>\n Santony s\u0105 ulepione z gliny i reprezentuj\u0105 nie tylko typowe postacie wyst\u0119puj\u0105ce w szopce ale tak\u017ce postacie typowe dla folkloru prowansalskiego, takie jak Cyganie, kobziarze i wiele innych. Od ko\u0144ca listopada a\u017c do \u015bwi\u0119ta Objawienia Pa\u0144skiego, w r\u00f3\u017cnych miastach Prowansji odbywaj\u0105 si\u0119 jarmarki po\u015bwi\u0119cone santonom: le foires aux santons. Marsylia jest gospodarzem najstarszych i najbardziej spektakularnych targ\u00f3w tego typu. Santony zyska\u0142y na popularno\u015bci gdy Francja by\u0142a ow\u0142adni\u0119ta rewolucj\u0105. W tamtym okresie publiczne miejsca kultu by\u0142y zamkni\u0119te i rodziny mia\u0142y do dyspozycji tylko w\u0142asny dom aby okaza\u0107 religijne oddanie i modlitw\u0119.<\/p>\n Pierwsi misjonarze wys\u0142ani na ewangelizacj\u0119 Afryki, pr\u00f3bowali zaszczepi\u0107 tam tradycj\u0119 szopki jako jedn\u0105 z wielu form pobo\u017cno\u015bci. Niestety nie by\u0142o \u0142atwo przekona\u0107 miejscowych tubylc\u00f3w, \u017ce wla\u015bnie te gipsowe figurki w bia\u0142ym kolorze przedstawiaj\u0105 Jezusa i \u015awi\u0119t\u0105 Rodzin\u0119.<\/strong><\/a> Gdy zwyczaj kreowania szopek si\u0119 przyj\u0105\u0142, zacz\u0119to formowa\u0107 figurki do szopki z gliny, rze\u017abi\u0107 w hebanie lub odlewa\u0107 z br\u0105zu. Jezus natomiast by\u0142 wykonywany z ko\u015bci s\u0142oniowej aby w ten spos\u00f3b jak najbardziej si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia\u0107. R\u00f3wnie\u017c w Azji misjonarze wprowadzili reprezentacj\u0119 szopki, cho\u0107 z mieszanym sukcesem. Materia\u0142y a tak\u017ce charakterystyka postaci i zwierz\u0105t r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od regionu. Pierwsze azjatyckie szopki by\u0142y wykonane z drewna i bambusa a figurki mia\u0142y orientalne rysy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Magia szopki powraca, fascynuj\u0105c nas jak co roku. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105: tradycja ale te\u017c zaskakuj\u0105ce innowacje; zwyczaje, kt\u00f3re maj\u0105 swoje korzenie w odleg\u0142ych czasach ale r\u00f3wnie\u017c prawdziwe ewenementy. Przyjrzyjmy si\u0119 r\u00f3\u017cnym modelom szopek na \u015bwiecie i ciekawostkom z nimi\u00a0 zwi\u0105zanymi. Szopka bo\u017conarodzeniowa to wiekowa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":261,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-boze-narodzenie"],"acf":[],"yoast_head":"\n\n
![\"Szopka](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/Szopka-neapolitanska.jpg\")
<\/p>\nSzopka z Piemontu<\/h2>\n
![\"Starzec](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/Starzec-figurka-szopka-neapolitanska-1.jpg\")
<\/div>\nSzopka sycylijska<\/h2>\n
![\"pasterz](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/pasterz-ze-sceny-ogloszenia-nowiny-przez-aniola.jpg\")
<\/div>\nP\u0142ywaj\u0105ca szopka z Cesenatico<\/h2>\n
![\"Cesenatico\"](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/Cesenatico.jpg\")
<\/p>\nSzopka katalo\u0144ska<\/h2>\n
![\"Figurka](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/Figurka-szopki-katalonskiej-1.jpg\")
„il Caganer”<\/strong><\/center><\/figcaption><\/figure>\nSzopka z Ameryki Po\u0142udniowej<\/h2>\n
![\"lozeczko](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/lozeczko-dzieciece.jpg\")
<\/p>\nSzopka prowansalska<\/h2>\n
![\"szopka](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/szopka-polska.jpg\")
<\/p>\nSzopka afryka\u0144ska<\/h2>\n
![\"szopka](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/szopka-prowansalska-1.jpg\")
![\"Afrykanska](\"https:\/\/blog.holyart.it\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/15\/2022\/08\/Afrykanska-szopka-1.jpg\")
Oczywi\u015bcie wygl\u0105d figurek nawi\u0105zywa\u0142 do miejscowej ludno\u015bci i zwyczaj\u00f3w. M\u0119drcy zostali stworzeni na obraz i podobie\u0144stwo lokalnych dostojnik\u00f3w, takich jak w\u00f3dz wioski, pasterze nie\u015bli instrumenty muzyczne i lokalne naczynia. Typowe zwierz\u0119ta z europejskiej<\/strong><\/a> szopki zosta\u0142y zast\u0105pione zwierz\u0119temi obecnymi na sawannie.<\/p>\nSzopka w Azji<\/h2>\n